Tarih Hesaplayıcı

Hayatta bazı şeyleri meraktan, bazılarını ise zorunluluktan yaparız. Tarih hesaplama da tam olarak bu iki kategoriye giren işlemlerden biridir.

Amacınız ne olursa olsun, eninde sonunda belirli bir nedenden ötürü iki tarih arasındaki gün sayısını hesaplama ihtiyacı duyarsınız. Örneğin, yaz yaklaşırken çocuklar tatile kaç gün kaldığını heyecanla sayar. İnsanlar bayramlara, resmi tatillere veya Yılbaşı gibi özel günlere ne kadar kaldığını bilmek ister. Seyahate çıkanların ise vizelerinin bitiş tarihini tam olarak hesaplaması hayati önem taşır. İster tatil planı yapıyor olun, ister vize sürenizi takip ediyor olun; iki tarih arası hesaplama herkesin hayatını kolaylaştıran bir işlemdir.

Kutlamalar

Diyelim ki bugün 23 Ocak ve sevgilinizin doğum günü 5 Nisan. Bu durumda o muhteşem sürpriz partiyi planlamak için tam 72 gününüz var (artık yıllarda 73 gün). Peki, tarihler arasındaki günleri nasıl hesaplıyorsunuz? Hepsini aklınızdan mı yapıyorsunuz?

Ocak ayı 31 gün çeker; yani 31 eksi 23'ten geriye başlamak için 8 gün kalır. Şubat (bu yıl artık yıl değil, öyle değil mi?) 28 gün sürüyor. Ardından Mart ayından 31 gün, Nisan'dan ise 5 gün daha geliyor. O halde hesaba bakalım... 8 + 28 + 31 + 5 = 72.

Bu yöntem gereksiz yere zahmetlidir ve ayların kaç gün çektiğini unutmak gibi basit insan hatalarına son derece açıktır. Bunun yerine pratik bir tarih hesaplama aracı kullanabilirsiniz. Böylece içinde bulunduğunuz yılın artık yıl olup olmadığını düşünmenize bile gerek kalmaz.

Tarih hesaplayıcısını ilk açtığınızda, sistem bugünün tarihini otomatik olarak hem "Başlangıç Tarihi" hem de "Bitiş Tarihi" alanlarına ekler. Örneğin, doğum gününüze kaç gün kaldığını öğrenmek istiyorsanız, ikinci kutuyu doğum tarihinizle değiştirin ve "Hesapla" butonuna tıklayın. İşlem bu kadar basit!

Doğru Hediye

Tam tersi bir senaryo düşünelim; birinin evlilik yıl dönümünün üzerinden ne kadar zaman geçtiğini tam olarak bilmek istiyorsunuz. Bu durumda da bu zaman hesaplama aracı imdadınıza yetişecektir. Bitiş tarihini bugüne, başlangıç tarihini ise bir önceki yıl dönümüne ayarlamanız yeterlidir.

Bildiğiniz gibi, her evlilik yıl dönümünün kendine has sembolik bir anlamı ve materyali (gümüş, altın, pırlanta vb.) vardır. Bu nedenle, tam olarak kaçıncı yıl dönümünün kutlandığını bilmek, doğru ve anlamlı hediyeyi seçmeniz açısından harika bir ipucu olacaktır.

Emeklilik

Eğer bu yıl emekli olmaya hazırlanıyorsanız, o büyük ve özgür güne kadar tam olarak kaç gününüz kaldığını saniye saniye bilmek isteyebilirsiniz. Bunun için "Hesapla" butonunun hemen yanında yer alan "Ayarlar" menüsündeki ekstra özellikleri kullanabilirsiniz.

Ayarlar bölümüne tıkladığınızda, kullanacağınız yıllık izinleri veya tatil günlerini hesaplamadan çıkarmayı (hariç tutmayı) seçebilirsiniz. Listede yer almayan kişisel tatil veya özel izin günlerinizi de alt kısma ekleyerek hesaptan düşebilirsiniz. Sadece "Hesapla" butonuna tıklayın ve o büyük güne kaç iş günü kaldığını anında öğrenin!

Sayısız Takvim

İnsanlık tarihi boyunca her toplumun kendine has, sistemli bir zamanı ölçme ve takip etme yöntemi olmuştur.

Dünyanın bilinen en eski takvimi olan ay takvimi (lunar takvim), İskoçya'daki Warren Field kazılarında bulunmuştur. M.Ö. 8.000 yıllarında avcı-toplayıcılar tarafından, hayvanların yıllık göç yollarını ve zamanlarını takip etmek amacıyla oluşturulmuştur. Avcılar bu takvimdeki hayati bilgileri, yiyecek ihtiyaçlarını karşılamak ve hayatta kalmak için kullanmışlardır. Toplumlar arasındaki takvim farklılıkları oldukça büyüktü ve her kültürün neyi "önemli" kabul ettiğine dayanıyordu.

Jül Sezar, bir yılı resmi olarak 365 gün kabul edene kadar eski takvimler oldukça hatalıydı. Sezar, takvimin mevsimlerle senkronize kalabilmesi için her dört yılda bir ekstra bir gün (artık gün) eklenmesi kuralını getirdi. Ayrıca ay döngüsünü takvim aylarından ayırdı; çünkü onun için önemli olan, mevsimleri ve tarımı yöneten güneş takvimiydi.

Bu yeni takvim kusursuz olmasa da, M.Ö. 45'ten M.S. 1582'ye kadar çok uzun bir süre insanlığa hizmet etti. Daha sonra Papa XIII. Gregory takvimde yeni bir kural değişikliğine gitti. Buna göre; dörde bölünebilen yıllar artık yıl kabul edildi, ancak 100'e tam bölünebilen yıllar (400'e de tam bölünemediği sürece) artık yıl sayılmadı. (Miladi takvim)

Günümüzde Miladi takvime göre yaşasak da, bazen dünyanın çeşitli ülkelerinde buna paralel olarak bambaşka takvimlerin kullanıldığını unutabiliyoruz. Bu alternatif takvimlerin kökleri genellikle o bölgelerin dini inançlarına dayanır ve birçoğu Miladi takvimden çok daha eskidir.

İslami, Müslüman veya Hicri Takvim

İslami takvim (Hicri takvim), Ay'ın hareketlerine dayalı bir ay takvimidir. Artık yıl sistemini 30 yıllık bir döngü içinde uygular; bu döngüde 11 yıl 355 gün (artık yıl) çekerken, geriye kalan 19 yıl 354 gün (normal yıl) sürer. Bu döngüdeki artık yıllar, yaklaşık olarak her 2 ila 3 yılda bir belirli bir düzene göre dağıtılır. Bu nedenle, İslami takvimde bir yıl 12 kameri (ay) aydan oluşur ancak yılın toplam uzunluğu 354 ile 355 gün arasında değişir. Ay yılı, güneş yılından yaklaşık 10-12 gün daha kısa olduğu için Hicri Yılbaşı, Miladi takvime göre her yıl farklı bir tarihe denk gelir.

Hicri takvimin ayları mevsimler arasında gezinir. Örneğin, belirli bir dönemde yaz mevsimine denk gelen bir Hicri ay, yıllar geçtikçe kış mevsimine denk gelmeye başlar veya tam tersi olur.

Bu takvim, Hz. Muhammed ve ilk Müslümanların 622 yılında Mekke'den Medine'ye göç ettikleri "Hicret" olayını başlangıç kabul eder. Bu sebeple İslam dünyasında bu takvime Hicri takvim denir. Örneğin, Miladi takvime göre 2022 yılında Müslümanlar, Hicri takvime göre 1444 yılına girmişlerdir.

Her yeni ay, yeni aydan sonra hilalin bir gözlemci tarafından ilk kez çıplak gözle görülmesiyle başlar. İslami takvimde yeni bir gün, gece yarısı değil, güneş battığında başlar.

İslam ülkelerinde Hicri takvim ağırlıklı olarak dini günleri ve ibadetleri belirlemek için kullanılırken, sivil ve ticari işleyişte Miladi takvim tercih edilir.

Hindu Takvimi

Hindu takvimi, Hint alt kıtası ve Güneydoğu Asya'da geleneksel olarak yaygın biçimde kullanılan bir ay-güneş (luni-solar) takvimidir. Farklı bölgelerde bu takvimin daha çok ay veya güneş döngüsüne ağırlık veren kendi yerel varyasyonları bulunur. Örneğin, güney Hindistan'da kullanılan Shalivahana Shaka ile Nepal ve Hindistan'ın kuzey/orta bölgelerinde kullanılan Vikram Samwat takvimleri ay döngüsü odaklıdır. Bu bölgelerde yeni yıl ilkbaharda başlar.

Tamil Nadu ve Kerala gibi bölgelerde ise güneş döngüsüne odaklanılır ve bu takvimler Tamil takvimi olarak adlandırılır.

Miladi takvim, 354 günlük on iki aylık ay döngüsü ile yaklaşık 365 günlük güneş yılı arasındaki farkı kapatmak için aylara ekstra günler ekler. Hindu takvimi ise ay döngüsünün bütünlüğünü bozmaz. Bunun yerine, her 32-33 ayda bir, oldukça karmaşık kurallara göre hesaplanan "ekstra bir ay" ilave eder. Bu hassas sistem sayesinde Hindu takvimi, hasatla ilgili festivallerin ve önemli ritüellerin her zaman doğru mevsime denk gelmesini sağlar.

Hindu takvimleri, Hint alt kıtasında Vedik dönemden bu yana kesintisiz olarak kullanılmaktadır. Günümüzde de dünya çapındaki Hindular tarafından, özellikle dini festivallerin tarihlerini belirlemek için kullanılmaya devam etmektedir. Ayrıca Hindu takvimi, Hindu astrolojisi ve zodyak sisteminin temelini oluşturur; özel dini günlerin ve oruç zamanlarının belirlenmesinde hayati bir role sahiptir.

Budist Takvimi

Budist takvimi; özellikle Kamboçya, Laos, Myanmar, Sri Lanka ve Tayland gibi Theravada Budist geleneğinin yaygın olduğu ülkelerde kullanılan bir ay-güneş takvimidir. Geleneksel Budist çağına dayanan bu takvimin başlangıcı, Miladi takvimden 543 yıl öncesine uzanır. Bu da, Miladi takvimdeki 2022 yılının Budist takviminde 2565 yılına karşılık geldiği anlamına gelir.

Temelini Ay'ın evrelerinden alsa da, güneş yılını da hesaba kattığı için gerçek bir ay-güneş takvimi özelliği taşır. Budist takviminde sıradan bir yıl, genellikle Ocak ayının sonu veya Şubat ayının başında gerçekleşen ilk dolunay gününde başlar. Bu özellik, onu bölgedeki Hindu ve geleneksel Burma takvimleri gibi diğer ay-güneş takvimleriyle son derece uyumlu hale getirir.

Aylar dolunay gününde başlar ve Ay'ın sinodik döngüsüne bağlı olarak uzunlukları 29 ile 30 gün arasında değişir. Ay aylarını güneş yılına ve mevsimlere uydurmak, böylece festivallerin ve önemli manevi gözlemlerin doğru zamanda kutlanmasını sağlamak amacıyla, genellikle her üç yılda bir takvime bir "artık ay" eklenir.

Dini öneminin yanı sıra Budist takvimi, söz konusu ülkelerde kültürel ve geleneksel amaçlarla da yoğun olarak kullanılır. Dini bayramların tarihlerini belirlemede başrolü oynayan bu sistem, Güneydoğu Asya'nın kültürel ve manevi yaşamının ayrılmaz bir parçasıdır.

Çin Takvimi

Çin takvimi de köklü bir ay-güneş takvimidir ve hem Güneş'in hem de Ay'ın gökyüzündeki konumlarına göre karmaşık bir sistemle hesaplanır.

Çin takviminde, her biri yeni ayın ilk gününde başlayan, 29 veya 30 günlük 12 ay bulunur. Ay'ın Dünya etrafındaki tam bir turunu tamamlaması yaklaşık 29,5 gün sürer ve Çin inancında bu tam bir "ay" demektir. Bu nedenle her ayın başlangıcı, yeni ayın göründüğü ilk güne sabitlenmiştir.

Yıllar, kış gündönümünden sonraki ikinci veya üçüncü yeni ayda başlar. Normal bir Çin yılı 12 ay sürer ve 353-355 günden oluşur. Ancak artık yıllarda takvime fazladan bir ay eklenir ve yılın uzunluğu 383-385 güne çıkar. Standart bir Çin yılı, Miladi takvime göre 11 gün daha kısadır. Geleneksel Çin takvimi bu 33 günlük farkı kapatmak ve mevsimlerle uyumlu kalmak için her 3 yılda bir takvime fazladan bir ay ilave eder.

Çin Yeni Yılı ve Çin Fener Festivali gibi devasa geleneksel tatillerin tarihleri bu takvime göre belirlenir. Ayrıca düğünler, cenazeler, yeni bir eve taşınma veya iş kurma gibi önemli adımlar için en "uğurlu" tarihlerin seçilmesinde de bu takvime başvurulur.

Her yıl beş ana elementten (ateş, su, toprak, tahta ve metal) biriyle ilişkilendirilir. Bunlar, Çin felsefesinin temel taşlarından olan yılın on "Göksel Gövdesi" ile bağlantılıdır.

Yılın ikinci temel bileşeni ise "Dünyevi Dal"dır ve bu dal, Çin zodyağındaki on iki hayvandan birini temsil eder. Bu hayvanlar; Fare, Öküz, Kaplan, Tavşan, Ejderha, Yılan, At, Koyun (Keçi), Maymun, Horoz, Köpek ve Domuz'dur. Bir yılın karakteristiği, beş elementten biri ile bu on iki hayvandan birinin kombinasyonuyla belirlenir. Bu matematiksel döngü her 60 yılda bir kendini tekrar eder.

Çin kültüründe bazı hayvan sembollerinin birbiriyle daha iyi anlaştığına, bazılarının ise şanssızlık getirdiğine inanılır. Ebeveynler, doğru hayvan kombinasyonunun refah ve başarı getireceğine inandıkları için çocuk sahibi olmak adına belirli yılları özel olarak seçerler. Aynı şekilde romantik bir ilişkiye başlarken de "göksel dal" uyumuna ve partnerlerin burçlarına dikkat edilir.

Çin'de bazı hayvan yıllarının diğerlerinden çok daha şanslı kabul edildiği bir gerçektir. Örneğin "Ejderha"; gücü, kudreti ve zenginliği sembolize eder. Bu nedenle Ejderha yılı olan 2012'de Çin, Hong Kong ve Tayvan'daki doğum oranlarında muazzam bir artış yaşanmıştır. Öte yandan "Kaplan", dengesiz ve hırçın mizacı nedeniyle daha az tercih edilen bir semboldür. Bu inanıştan dolayı, Çin'in birçok bölgesinde Kaplan yıllarında doğurganlık oranlarında keskin düşüşler görülür.

İbrani veya Yahudi Takvimi

Yahudi takvimi (İbrani takvimi) bir ay takvimidir ve takvimdeki her ay, Ay'ın yeni ay evresiyle başlar. Her tarih Ay'ın belirli bir evresine denk gelir. İbrani takviminde bir yılın 6 farklı uzunluğu olabilir. Düzenli (uygun) bir yıl 354-384 gün, tam (yeterli) bir yıl 355-385 gün ve eksik (yetersiz) bir yıl 353-383 gün sürebilir.

Bir Yahudi yılının uzunluğu (uygun, yeterli veya yetersiz olması), Tişri ayının 1. gününün (Yani Roş Aşana - Yeni Yıl) haftanın hangi gününe denk geldiğine göre belirlenir. Dini kurallar gereği Yeni Yıl sadece Pazartesi, Salı, Perşembe veya Cumartesi günleri başlayabilir.

Roş Aşana'nın haftanın doğru gününe denk gelmesini sağlamak amacıyla, gerektiğinde bir önceki yıla fazladan bir gün eklenerek yıl uzatılır.

Örneğin, Miladi takvimin 2022 yılında Yahudiler, kendi takvimlerine göre 5783 yılını kutlamışlardır.

Dünya genelindeki Yahudiler dini bayramlarını kutlamak, sinagoglarda Tevrat'ın ilgili bölümlerini okumak, vefat eden yakınlarının anma günlerini ve doğum günlerini takip etmek, resmi ve dini belgeleri tarihlendirmek için bu takvimi kullanırlar.

İran Takvimi

İran takvimi (veya Celali / Fars takvimi), astronomik açıdan "dünyanın en kusursuz takvim sistemlerinden biri" olarak kabul edilir. Güneş Hicreti (Hicri Şemsi) olarak da adlandırılır. İslami takvim gibi, başlangıç noktası olarak Hz. Muhammed'in M.S. 622 yılındaki Hicret'ini temel alır; ancak benzerlikleri burada biter. Çünkü bu bir ay takvimi değil, son derece hassas bir güneş takvimidir.

İran yılı, ilkbahar ekinoksu gününde, coşkulu bahar bayramı olan Nevruz ile başlar. Yeni yılın tam başlangıç anı, Tahran meridyeni referans alınarak yapılan kesin astronomik gözlemlerle belirlenir.

Takvim on iki aydan oluşur: İlk altı ay 31 gün, sonraki beş ay 30 gün sürer. Yılın son ayı ise normal yıllarda 29 gün, artık yıllarda ise 30 gündür.

Bu eşsiz ve son derece doğru takvim, şu anda İran ve Afganistan'da resmi devlet takvimi olarak kullanılmaktadır.

Etiyopya Takvimi

Etiyopya, yeni milenyumu dünyanın geri kalanından farklı olarak 12 Eylül 2007 tarihinde kutladı. Bunun nedeni, ülkenin kendine özgü bir Ortodoks takvimi kullanmasıdır. Bu takvim Etiyopya'da günlük yaşamda siviller tarafından; ayrıca Etiyopya ve Eritre Ortodoks Kiliseleri, Eritre Katolik Kilisesi ve Eritre Evanjelik Kilisesi tarafından resmi olarak kullanılmaktadır.

Etiyopya takviminin kökenleri, çok daha eski bir sistem olan Kıpti takvimine dayanır. Kıpti takvimi ise doğrudan Antik Mısır takviminden türetilmiştir. Etiyopya takvimi, her biri 30 gün süren 12 aydan ve yılın sonuna genellikle ayrı bir 13. ay olarak eklenen beş veya altı ekstra günden oluşur. Yıl sonundaki bu ekstra günlerin sayısı, o yılın normal yıl mı yoksa artık yıl mı olduğunu belirler.

Bu kültürdeki en ilginç zaman ölçümü detayı ise, 24 saatlik yeni bir günün gece yarısı değil, güneşin doğuşuyla başlamasıdır.

Ortodoks takvimi ile Miladi takvim arasında yaşanabilecek ticari ve sivil karışıklıkları önlemek adına, bazı Etiyopya takvimleri her iki sisteme ait tarihleri aynı anda gösterir.

Bali Takvimleri

Endonezya'nın Bali adasında, Saka ve Pawukon adında iki farklı geleneksel takvim bir arada kullanılır. Bu takvimler, yerel festivallerin, dini törenlerin ve kültürel etkinliklerin günlerini belirlemek için vazgeçilmezdir. Adanın resmi, sivil ve ticari işlerinde ise Miladi (Gregoryen) takvim geçerlidir.

Saka takvimi, temel olarak "Nyepi" adı verilen Bali Yeni Yılı'nın tarihini hesaplamak için kullanılır. Nyepi gününden hemen önce Balililer son derece renkli ve gürültülü şenlikler düzenler; kötü ruhları simgeleyen devasa kuklaları adanın sokaklarında gezdirerek kasıtlı bir kargaşa yaratırlar. Ancak Nyepi Günü geldiğinde ada tam bir "sessizlik" gününe bürünür. Bali Yeni Yılı'nda insanların ışıkları açması, elektrik kullanması, evden çıkması veya herhangi bir şekilde eğlenmesi yasaktır. Öyle ki, adanın uluslararası havalimanı bile bu gün uçuşlara tamamen kapatılır ve yerel halkın büyük bir kısmı internet bağlantılarını keser. Bu mutlak sessizlik gününün amacı derin bir meditasyon yapmak ve geçen yılın eylemleri üzerine içsel bir yolculuğa çıkmaktır.

Saka takviminde yeni yıl, ilkbahar ekinoksundan sonraki ilk yeni ayla birlikte başlar. Bu nedenle, Nyepi'nin Miladi takvimde sabit bir tarihi yoktur; ancak genellikle Mart ayına denk gelir. Örneğin, 2022 yılında Balililer, Saka takvimine göre 1944 yılına girmişlerdir.

İkinci geleneksel takvim ise Pawukon'dur. Pawukon takvimi, Balililer tarafından adadaki dini tören günlerini hesaplamak için kullanılır. Bu karmaşık sistem, 14. yüzyılda Bali'ye göç eden ve kendi kültürlerini, ritüellerini ve siyasi güçlerini adaya taşıyan Cava (Java) kökenli Majapahit hanedanlığı tarafından getirilmiştir.

Pawukon takviminde yılları saymak gibi bir kavram yoktur. Bir Pawukon yılı tam olarak 210 gün sürer ve aylar yerine sadece haftalara bölünmüştür. Her yedi günlük hafta, 210 günlük yıl içindeki sırasına göre özel bir isim alır.

Bir Pawukon yılı aynı anda işleyen tam on farklı hafta sistemine sahiptir. Bu takvimde 1 günlük, 2 günlük, 3 günlük ve 10 güne kadar uzayan farklı hafta döngüleri bulunur. Bu döngülerin hepsi aynı anda ilerler; farklı haftaların günleri birbiriyle çakıştığında (kesiştiğinde) adanın önemli tatilleri ve festival günleri ortaya çıkar.

Tatillerin belirlenmesinde en kritik olanlar üç günlük, beş günlük ve yedi günlük haftaların kesişimleridir. Üç günlük ve Cuma haftaları sistemlerinin kökeni, Java ve Bali'deki geleneksel pazar (alışveriş) günlerine dayanır. Geçmişte Bali'deki köylerde pazarlar her üç günde bir, Java'da ise her beş günde bir kurulurdu. Pawukon takvimindeki bu eşsiz zaman döngüleri işte bu ekonomik ve sosyal ihtiyaçlardan doğmuştur.

Ana Düşünce

Takvimler günlerin, ayların ve yılların geçişini ölçen sistemlerden çok daha fazlasıdır. Günlük faaliyetlerimizi planlamamıza, hayatımızı organize etmemize, önemli olayları takip etmemize ve nihayetinde üretkenliğimizi artırmamıza yardımcı olurlar.

Önemli bir proje raporunu teslim etmenize, kritik bir iş teklifi sunmanıza veya o çok hayalini kurduğunuz tatile çıkmanıza kaç gün kaldı? Kaç yıldır evlisiniz ya da hayatınızı mutlu bir bekar olarak sürdürüyorsunuz? 18. yaş gününüze, 45. evlilik yıl dönümünüze veya o heyecan verici ikinci buluşmaya ne kadar zaman var?

Akıllı telefonların hayatımıza girmesiyle birlikte, o eski duvar takvimleri popülerliğini yitirdi. Artık pek çok insan bu takvimleri sadece ofisteki sıradan masalarını süslemek için nostaljik bir obje olarak kullanıyor. Telefonlarımızdaki yerleşik takvimler veya Google Takvim gibi uygulamalar, hayatımızı kolaylaştıran harika dijital alternatiflerdir. Yine de birçoğu, önemli bir etkinliğe tam olarak kaç gün kaldığını gösteren net bir geri sayım (gün hesaplama) işlevi sunmaz.

Bir toplantı hatırlatıcısını tam bir saat öncesine ayarladığınız, ancak o an şehrin öbür ucunda olduğunuz için zamanında yetişme şansınızın kalmadığı anları düşünün. Bunu ne kadar sık yaşıyorsunuz? Güvenilir bir tarih hesaplama aracı kullanmak, zamanın kontrolünü elinize almanızı sağlar ve önemli etkinliklerinizi asla kaçırmamanızı garantiler. Zamanı yönetin, hayatı yakalayın!