Amortisman Hesaplayıcı

Web sitemizde, farklı finansal ihtiyaçlarınıza yönelik çeşitli amortisman hesaplamalarını kolaylaştıran özel araçlar bulunmaktadır. Kapsamlı Amortisman Hesaplayıcı aracımız birçok temel işlemde ihtiyacınızı karşılarken, daha spesifik senaryolar için aşağıdaki özelleştirilmiş hesaplayıcılarımızı da tercih edebilirsiniz:

• İpotek Hesaplayıcı
• Taşıt Kredisi Hesaplayıcı
• Yatırım Hesaplayıcı
• İşletme Kredisi Hesaplayıcı
• Bireysel Kredi Hesaplayıcı
• FHA Kredi Hesaplayıcı
• Yıllık Gelir Hesaplayıcı

Amortisman Nedir?

Amortisman (itfa), bir borcun veya maliyetin belirli bir zaman dilimine yayılarak düzenli ödemelerle kademeli olarak kapatılması sürecidir. Finans ve muhasebe dünyasında iki temel amortisman türü bulunur:

1. Birincisi, alınan bir kredinin yavaş ve sistematik bir şekilde, planlı taksitlerle geri ödenmesidir.
2. İkincisi ise, bir işletmenin satın aldığı yüksek maliyetli bir varlığın (demirbaş vb.) değerinin yıllar içine yayılarak (giderleştirilerek) muhasebeleştirilmesidir.

Bir Krediyi Zaman İçinde Ödemek

İpotek, taşıt kredisi veya bireysel kredi kullandığınızda, genellikle borç veren kuruma aylık taksitler hâlinde ödemeler yaparsınız; bu sürece kredinin "amortismanı" denir. Kredi tutarı üzerinden faiz hesaplanır. Bu durum, yaptığınız her aylık ödemenin bir kısmının tahakkuk eden faizi karşılamaya, kalan kısmının ise kredinin anapara borcunu düşürmeye gittiği anlamına gelir.

Zaman içinde anaparanın büyük bir kısmı ödendikçe, faiz daha düşük bir bakiye üzerinden hesaplandığı için azalmaya başlar. Bu sürecin nasıl işlediğini detaylı bir amortisman tablosunu (ödeme planını) inceleyerek net bir şekilde görebilirsiniz.

Kredi kartları ise diğer kredi türlerinden tamamen farklı bir yapıya sahiptir ve geleneksel anlamda amortismana tabi değildir. Kredi kartları, kalan bakiyenin aydan aya devredilebildiği ve her ay geri ödenen tutarın değişebildiği döner kredilere (revolving credit) iyi bir örnektir. Kredi kartı borcunuzu daha stratejik bir şekilde kapatmak için Kredi Kartı Borcu Ödeme Hesaplayıcısı aracımızı kullanarak kendinize uygun bir ödeme planı oluşturabilirsiniz.

Farklı ödeme yapılarına sahip diğer kredi türleri arasında "yalnızca faiz ödemeli" ve "balon ödemeli" krediler yer alır. Yalnızca faiz ödemeli kredilerde, belirli bir dönem boyunca sadece kredinin faizi ödenir, anaparada düşüş olmaz. Balon ödemeli kredilerde ise vade sonunda büyük ve tek seferlik bir anapara ödemesi gerçekleştirilir.

Amortisman Planı

Bir amortisman planı, amortismana tabi bir kredi için yapacağınız tüm ödemelerin dökümünü gösterir. Bu tablo; toplam ödeme tutarınızı, ödenecek faizi ve anapara payını detaylıca içerir.

Taksitli bir kredi için ödeme yaptığınızda, bu tutarın bir kısmı tahakkuk eden faizi karşılamak, geri kalan kısmı ise anapara bakiyesini azaltmak için kullanılır. Amortisman grafikleri, yıllık ve aylık ödemelerinizin ne kadarının faiz giderine, ne kadarının ise anapara ödemesine gittiğini açıkça ortaya koyar.

Anaparaya giden miktar, geri ödeme planındaki her taksitin zamanlamasına bağlı olarak değişiklik gösterir. Amortisman planı, her bir taksitin ne kadarının faize ayrıldığı, bugüne kadar ödenen toplam anapara ve kalan güncel bakiye gibi kritik finansal bilgileri şeffaf bir şekilde sunar.

Çoğu temel amortisman tablosu, borçluların yapabileceği erken veya ekstra ödemeleri hesaba katmaz ve genellikle masraf ya da ek ücretleri içermez. Ayrıca, bir amortisman planı genellikle yalnızca sabit faizli krediler için geçerlidir; değişken faizli ipotekler (ARM), dalgalı faiz oranlarına sahip krediler veya esnek kredi limitleri (kredili mevduat hesapları vb.) için aynı şekilde uygulanamaz.

Maliyetlerin Vadeye Yayılması

İşletmeler zaman zaman uzun yıllar boyunca kullanılacak, yatırım niteliğinde yüksek maliyetli varlıklar satın alırlar. Genellikle pahalı ekipmanları, makineleri ve hatta binaları içeren bu yatırımların maliyetleri tek bir yıla yansıtılmak yerine faydalı ömürlerine yayılır. Örneğin, bir şirket büyük bir fabrika satın aldığında, bu devasa maliyetin tek bir yılda gider yazılması finansal tabloları ciddi şekilde yanıltabilir. Daha doğru ve dengeli bir finansal görünüm için, fabrikanın maliyeti faaliyet göstereceği tahmin edilen yıllara bölünerek yansıtılır.

Bu yatırım maliyetleri, "yıpranma payı" veya amortisman adı verilen daha küçük parçalara ayrılarak giderleştirilir. Muhasebede amortisman, bir varlığın faydalı ömrü boyunca değerindeki azalmayı hesaplamak için kullanılan bir yöntemdir. Hesaplanan bu tutar, varlığın beklenen ömrü dolana kadar her yıl işletmenin vergi matrahını düşürmek amacıyla kullanılır. Bu işlem, genellikle işletmelerin makine, taşıt, ekipman veya örneğimizdeki gibi bütün bir fabrika gibi fiziksel niteliğe sahip "maddi duran varlıklar" (tangible assets) satın aldığında uygulanır.

Ancak bir şirket, patent veya telif hakkı gibi fiziksel olmayan haklar için harcama yaptığında, bu tutarlar da yıllar içinde giderleştirilebilir. Bu tür varlıklara "maddi olmayan duran varlıklar" (intangible assets) denir. ABD vergi yasalarının 197. Bölümü uyarınca, bu soyut varlıkların değeri de aylar veya yıllar bazında itfa edilebilir (vergiden düşülebilir). Diğer amortisman türlerinde olduğu gibi, bu işlemlerin yıllık tutarını bir amortisman hesaplayıcı kullanarak kolayca belirleyebilirsiniz.

Maddi olmayan duran varlıkların birçok farklı türü bulunur. Bunlara şu örnekler verilebilir:

• Patentler, telif hakları, formüller, süreçler, know-how veya tasarımlar,
• Müşteri verileri de dâhil olmak üzere kayıtlar, veri tabanları ve işletim sistemleri,
• Tedarikçi ilişkileri (gelecekteki alım sözleşmelerinin değeri vb.),
• Müşteri portföyleri ve müşteri ilişkileri,
• Devlet tarafından verilen lisanslar, ruhsatlar veya izinler,
• Rekabet etmeme sözleşmeleri,
• Ticari markalar, ticari unvanlar veya franchise hakları,
• Fikri mülkiyet haklarının kullanımına ilişkin lisans sözleşmeleri,
• Bir şirketin ticari itibarı (şerefiye),
• Mevcut iş gücü; çalışanların deneyim, eğitim ve uzmanlıkları,
• Faal durumdaki bir işletmenin piyasa değeri (devam eden değer),

Her Varlık Amortismana Tabi Değildir

ABD Gelir İdaresi (IRS), şirket için belirli bir ekonomik değer taşısalar bile bazı varlıkları amortismana tabi maddi olmayan duran varlık olarak kabul etmez. Bunlar arasında ticari ortaklık payları, belirli sözleşmeler, araziler ve arsa payları, bazı bilgisayar yazılımları vb. yer alır. Ayrıca, bir işletmenin doğrudan satın alınması (devralınması) işlemiyle elde edilmeyen maddi olmayan varlıklar da genellikle bu kapsama girmez.

Aynı kural, bir işletmenin devralınmasıyla doğrudan bağlantısı olmayan belirli işlem maliyetleri veya bir mülk/borç üzerindeki faiz giderleri için de geçerlidir. Ayrıca şerefiye (goodwill) gibi bazı maddi olmayan duran varlıkların kesin bir faydalı ömrü belirlenemeyebilir ve yasal olarak amortisman yoluyla vergi matrahından düşülmeyebilir.

Başlangıç Maliyetlerinin Amortismanı

ABD'de, bir işletmenin kurulmasının veya devralınmasının fizibilitesini araştırmak amacıyla katlanılan masraflar ile fiili kuruluş aşamasındaki harcamalar "başlangıç maliyetleri" olarak tanımlanır. Bu maliyetler ancak belirli yasal koşullar sağlandığında amortismana tabi tutulabilir.

Bu giderlerin amortismana tabi olabilmesi için, halihazırda faaliyette olan bir işletme tarafından yapıldığında doğrudan ticari gider olarak düşülebilecek nitelikte olmaları ve işletme aktif olarak ticari faaliyetine başlamadan önce yapılmış olmaları gerekir. Bu tür ön harcamalara; danışmanlık ücretleri, potansiyel satın almalara yönelik finansal analizler, kuruluş öncesi reklam kampanyalarının maliyetleri ve çalışanlara sunulan yan haklar örnek gösterilebilir.

İşletme sahibi, ticari faaliyetlerine resmi olarak başlamadan önce bu masrafları üstlenmiş olmalıdır.

IRS kılavuzlarına göre, bir işletme kurmanın bu ilk maliyetleri uygun şartlar altında amortismana tabi tutularak yıllar içinde giderleştirilebilir.